2026-05-18 09:00:00阿文

◎人喙兩張皮

■臺語詩偈

   ◎人喙兩張皮

                     ⊕潘文良

 ・人喙上下兩張皮,講好講歹全由伊。
  講好你也免歡喜,有時只為巴結你;
  講歹你也免受氣,有時只為毀謗你。
  總是好歹家己知,好著保持歹著改。
 ・有人講話憑良心、有人講話歕雞胿。
  有人講話靠證據、有人講話烏白啼。
  有人講話循道理、有人講話誠愛諍。
  有人講話真好意、有人講話像放屁。
 ・有人講話為正義、有人講話謀私利。
  有人講話勝金玉、有人講話帶刀刺。
  有人講話顧面子、有人講話無藥醫。
  話若講好結善緣、話若講歹傷情理。

・ㄌㄤ├ ㄘㄨㄧ└ ㄒㄧㄤ└ ㄏㄚ├ ㄋㆭ└ ㄉㄧㆧ├ ㄆㄨㆤˊ , 
 ㄍㆲ ㄏㄜˋ ㄍㆲ ㄆㆮˋ ㄗㄨㄢ├ ㄧㄨ├ ㄧ  。
 ㄍㆲ ㄏㄜˋ ㄌㄧˋ ㄧㄚ└ ㆠㄧㄢ ㄏㄨㆩ├ ㄏㄧˋ , 
 ㄨ└ ㄒㄧˊ ㄐㄧ ㄨㄧ└ ㄅㄚ├ ㄍㄧㄚ'ㆵ ㄌㄧˋ ; 
 ㄍㆲ ㄆㆮˋ ㄌㄧˋ ㄧㄚ└ ㆠㄧㄢ ㄒㄧㄨ└ ㄎㄧ└ , 
 ㄨ└ ㄒㄧˊ ㄐㄧ ㄨㄧ└ ㄏㄨㄧ ㄅㆲˋ ㄌㄧˋ 。 
 ㄗㆲ ㄒㄧ└ ㄏㄜ ㄆㆮˋ ㄍㄚ├ ㄍㄧ└ ㄗㄞ  , 
 ㄏㄜˋ ㄉㄧㄜ└ ㄅㄜ ㄑㄧˊ ㄆㆮˋ ㄉㄧㄜ└ ㄍㄞˋ 。
・ㄨ└ ㄌㄤˊ ㄍㆲ ㄨㆤ├ ㄅㄧㄣ├ ㄌㄧㄤ├ ㄒㄧㆬ 、 
 ㄨ└ ㄌㄤˊ ㄍㆲ ㄨㆤ├ ㄅㄨㄣ├ ㄍㆤ├ ㄍㄨㄧ  。 
 ㄨ└ ㄌㄤˊ ㄍㆲ ㄨㆤ├ ㄎㄜˋ ㄐㄧㄥˋ ㄍㄧ└ 、 
 ㄨ└ ㄌㄤˊ ㄍㆲ ㄨㆤ├ ㆦ├ ㄅㆤ└ ㄊㄧˊ 。 
 ㄨ└ ㄌㄤˊ ㄍㆲ ㄨㆤ├ ㄙㄨㄣ└ ㄉㄜ└ ㄌㄧˋ 、 
 ㄨ└ ㄌㄤˊ ㄍㆲ ㄨㆤ├ ㄐㄧㆩ├ ㄞˋ ㄗㆥ└ 。 
 ㄨ└ ㄌㄤˊ ㄍㆲ ㄨㆤ├ ㄐㄧㄣ├ ㄏㄜ ㄧ└ 、 
 ㄨ└ ㄌㄤˊ ㄍㆲ ㄨㆤ├ ㄑㄧㆧ└ ㄅㄤˋ ㄆㄨㄧ└ 。 
・ㄨ└ ㄌㄤˊ ㄍㆲ ㄨㆤ├ ㄨㄧ└ ㄐㄧㄥˋ ㆣㄧ├ 、 
 ㄨ└ ㄌㄤˊ ㄍㆲ ㄨㆤ├ ㆠㆦ├ ㄙㄨ├ ㄌㄧ├ 。
 ㄨ└ ㄌㄤˊ ㄍㆲ ㄨㆤ├ ㄒㄧㄥˋ ㄍㄧㆬ├ ㆣㄧㆦ'ㆻ 、 
 ㄨ└ ㄌㄤˊ ㄍㆲ ㄨㆤ├ ㄉㄞˋ ㄉㄜ├ ㄑㄧ└ 。 
 ㄨ└ ㄌㄤˊ ㄍㆲ ㄨㆤ├ ㄍㆦˋ ㆠㄧㄣ└ ㄗㄨˋ 、 
 ㄨ└ ㄌㄤˊ ㄍㆲ ㄨㆤ├ ㆠㄜ├ ㄧㄜ└ ㄧ  。 
 ㄨㆤ├ ㄋㄚ└ ㄍㆲ ㄏㄜˋ ㄍㄧㄚ'ㆵ ㄒㄧㄢ└ ㄧㄢˊ 、 
 ㄨㆤ├ ㄋㄚ└ ㄍㆲ ㄆㆮˋ ㄒㄧㄤ├ ㄐㄧㄥ├ ㄌㄧˋ 。 (漳)∥
 
・ㄌㄤ└ ㄘㄨㄧ└ ㄒㄧㆲ└ ㄏㄚ├ ㄋㆭ└ ㄉㄧㆫ├ ㄆㆤˊ , 
 ㄍㆲ ㄏㄜˋ ㄍㆲ ㄆㄞˋ ㄗㄨㄢ└ ㄧㄨ└ ㄧ  。
 ㄍㆲ ㄏㄜˋ ㄌㄧˋ ㄧㄚ└ ㆠㄧㄢ ㄏㄨㆩ├ ㄏㄧˋ , 
 ㄨ└ ㄒㄧˊ ㄐㄧ ㄨㄧ└ ㄅㄚ├ ㄍㄧㄚ'ㆵ ㄌㄧˋ ; 
 ㄍㆲ ㄆㄞˋ ㄌㄧˋ ㄧㄚ└ ㆠㄧㄢ ㄒㄧㄨ└ ㄎㄧ└ , 
 ㄨ└ ㄒㄧˊ ㄐㄧ ㄨㄧ└ ㄏㄨㄧ ㄅㆲˋ ㄌㄧˋ 。 
 ㄗㆲ ㄒㄧ└ ㄏㄜ ㄆㄞˋ ㄍㄚ├ ㄍㄧ└ ㄗㄞ  , 
 ㄏㄜˋ ㄉㄧㄜ└ ㄅㄜ ㄑㄧˊ ㄆㄞˋ ㄉㄧㄜ└ ㄍㄞˋ 。
・ㄨ└ ㄌㄤˊ ㄍㆲ ㄨㆤ├ ㄅㄧㄣ└ ㄌㄧㆲ└ ㄒㄧㆬ 、 
 ㄨ└ ㄌㄤˊ ㄍㆲ ㄨㆤ├ ㄅㄨㄣ└ ㄍㄨㆤ├ ㄍㄨㄧ  。 
 ㄨ└ ㄌㄤˊ ㄍㆲ ㄨㆤ├ ㄎㄜˋ ㄐㄧㄥˋ ㄍㄧ└ 、 
 ㄨ└ ㄌㄤˊ ㄍㆲ ㄨㆤ├ ㆦ├ ㄅㆤ└ ㄊㄧˊ 。 
 ㄨ└ ㄌㄤˊ ㄍㆲ ㄨㆤ├ ㄙㄨㄣ└ ㄉㄜ└ ㄌㄧˋ 、 
 ㄨ└ ㄌㄤˊ ㄍㆲ ㄨㆤ├ ㄐㄧㆩ└ ㄞˋ ㄐㆪ└ 。 
 ㄨ└ ㄌㄤˊ ㄍㆲ ㄨㆤ├ ㄐㄧㄣ├ ㄏㄜ ㄧ└ 、 
 ㄨ└ ㄌㄤˊ ㄍㆲ ㄨㆤ├ ㄑㄧㆫ└ ㄅㄤˋ ㄆㄨㄧ└ 。 
・ㄨ└ ㄌㄤˊ ㄍㆲ ㄨㆤ├ ㄨㄧ└ ㄐㄧㄥˋ ㆣㄧ├ 、 
 ㄨ└ ㄌㄤˊ ㄍㆲ ㄨㆤ├ ㆠㆦ└ ㄙㄨ├ ㄌㄧ├ 。
 ㄨ└ ㄌㄤˊ ㄍㆲ ㄨㆤ├ ㄒㄧㄥˋ ㄍㄧㆬ├ ㆣㄧㆦ'ㆻ 、 
 ㄨ└ ㄌㄤˊ ㄍㆲ ㄨㆤ├ ㄉㄞˋ ㄉㄜ├ ㄑㄧ└ 。 
 ㄨ└ ㄌㄤˊ ㄍㆲ ㄨㆤ├ ㄍㆦˋ ㆠㄧㄣ└ ㄗㄨˋ 、 
 ㄨ└ ㄌㄤˊ ㄍㆲ ㄨㆤ├ ㆠㄜ└ ㄧㄜ└ ㄧ  。 
 ㄨㆤ├ ㄋㄚ└ ㄍㆲ ㄏㄜˋ ㄍㄧㄚ'ㆵ ㄒㄧㄢ└ ㄧㄢˊ 、 
 ㄨㆤ├ ㄋㄚ└ ㄍㆲ ㄆㄞˋ ㄒㄧㆲ├ ㄐㄧㄥ└ ㄌㄧˋ 。 (泉)
 
・lang5~7 tshui3 siang7~3 ha7 nng7~3 tionn1~7 phue5 ,
 kong2~1 hor2 kong2~1 phainn2 tsuan5~7 iu5~7 i1 。
 kong2~1 hor2 li2 ia7~3 bian2~1 huann1~7 hi2 ,
 u7~3 si5 tsi2~1 ui7~3 pa1~7 kiat4~8 li2 ;
 kong2~1 phainn2 li2 ia7~3 bian2~1 siu7~3 khi3 ,
 u7~3 si5 tsi2~1 ui7~3 hui2~1 pong3~2 li2 。
 tsong2~1 si7~3 hor2~1 phainn2 ka1~7 ki7~3 tsai1 ,
 hor2 tiorh8~3 por2~1 tshi5 phainn2 tiorh8~3 kai2 。
・u7~3 lang5 kong2~1 ue7 pin5~7 liang5~7 sim1 、
 u7~3 lang5 kong2~1 ue7 pun5~7 ke1~7 kui1 。
 u7~3 lang5 kong2~1 ue7 khor3~2 tsing3~2 ki3 、
 u7~3 lang5 kong2~1 ue7 oo1~7 peh8~3 thi5 。
 u7~3 lang5 kong2~1 ue7 sun7~3 tor7~3 li2 、
 u7~3 lang5 kong2~1 ue7 tsiann5~7 ai3~2 tsenn3 。
 u7~3 lang5 kong2~1 ue7 tsin1~7 hor2~1 i3 、
 u7~3 lang5 kong2~1 ue7 tshionn7~3 pang3~2 phui3 。
・u7~3 lang5 kong2~1 ue7 ui7~3 tsing3~2 gi7 、
 u7~3 lang5 kong2~1 ue7 boo5~7 su1~7 li7 。
 u7~3 lang5 kong2~1 ue7 sing3~2 kim1~7 giook8 、
 u7~3 lang5 kong2~1 ue7 tai3~2 tor1~7 tshi3 。
 u7~3 lang5 kong2~1 ue7 koo3~2 bin7~3 tsu2 、
 u7~3 lang5 kong2~1 ue7 bor5~7 iorh8~3 i1 。
 ue7 na7~3 kong2~1 hor2 kiat4~8 sian7~3 ian5 、
 ue7 na7~3 kong2~1 phainn2 siang1~7 tsing5~7 li2 。 (漳)∥
 
・lang5~3 tshui3 siong7~3 ha7 nng7~3 tiunn1~7 phe5 ,
 kong2~1 hor2 kong2~1 phai2 tsuan5~3 iu5~3 i1 。
 kong2~1 hor2 li2 ia7~3 bian2~1 huann1~7 hi2 ,
 u7~3 si5 tsi2~1 ui7~3 pa1~7 kiat4~8 li2 ;
 kong2~1 phai2 li2 ia7~3 bian2~1 siu7~3 khi3 ,
 u7~3 si5 tsi2~1 ui7~3 hui2~1 pong3~2 li2 。
 tsong2~1 si7~3 hor2~1 phai2 ka1~7 ki7~3 tsai1 ,
 hor2 tiorh8~3 por2~1 tshi5 phai2 tiorh8~3 kai2 。
・u7~3 lang5 kong2~1 ue7 pin5~3 liong5~3 sim1 、
 u7~3 lang5 kong2~1 ue7 pun5~3 kue1~7 kui1 。
 u7~3 lang5 kong2~1 ue7 khor3~2 tsing3~2 ki3 、
 u7~3 lang5 kong2~1 ue7 oo1~7 peh8~3 thi5 。
 u7~3 lang5 kong2~1 ue7 sun7~3 tor7~3 li2 、
 u7~3 lang5 kong2~1 ue7 tsiann5~3 ai3~2 tsinn3 。
 u7~3 lang5 kong2~1 ue7 tsin1~7 hor2~1 i3 、
 u7~3 lang5 kong2~1 ue7 tshiunn7~3 pang3~2 phui3 。
・u7~3 lang5 kong2~1 ue7 ui7~3 tsing3~2 gi7 、
 u7~3 lang5 kong2~1 ue7 boo5~3 su1~7 li7 。
 u7~3 lang5 kong2~1 ue7 sing3~2 kim1~7 giook8 、
 u7~3 lang5 kong2~1 ue7 tai3~2 tor1~7 tshi3 。
 u7~3 lang5 kong2~1 ue7 koo3~2 bin7~3 tsu2 、
 u7~3 lang5 kong2~1 ue7 bor5~3 iorh8~3 i1 。
 ue7 na7~3 kong2~1 hor2 kiat4~8 sian7~3 ian5 、
 ue7 na7~3 kong2~1 phai2 siong1~7 tsing5~3 li2 。 (泉)

 
■簡釋
 ⊕第一段‥言語的本質與自我覺察
【人喙上下兩張皮,講好講歹全由人伊。】
  人的嘴脣,就是上下兩片皮,要說好話還是壞話,全憑說話者,自己的心意。
【講好你也免歡喜,有時只為巴結你。】
  別人對你說好聽的話時,你也不必太高興,因為‥有時候,對方只是為了奉承、巴結你。
【講歹你也免受氣,有時只為毀謗你。】
  別人說你壞話時,你也不需要,因此動怒生氣,因為‥有時候,那只是對方,惡意的抹黑與毀謗。
【總是好歹家己知,好著保持歹著改。】
  最重要的是‥自己要有自知之明,做得好的地方,就繼續保持;做得不好的地方,就反省改正。
 
 ⊕第二段‥常見的說話態度與社會百態
【有人講話憑良心、有人講話歕雞胿。】
  有些人,說話是出於善意與良知;有些人,說話則是喜歡吹牛、誇大其詞‥
  歕雞胿‥吹氣球,比喻吹牛。
【有人講話靠證據、有人講話烏白啼。】
  有些人,說話講求真憑實據;有些人,說話則是毫無根據地,胡言亂語、瞎扯一通。
  烏白啼‥指胡亂瞎叫。
【有人講話循道理、有人講話誠愛諍。】
  有些人說話,講求邏輯與情理;有些人說話,則單純只是好勝心強、非常喜歡與人抬槓、爭辯。
【有人講話真好意、有人講話像放屁。】
  有些人說話,真具良好的涵意,也充滿善意;有些人說話,則毫無分寸、粗俗無禮,讓人聽了,覺得像放屁,毫無價值。
 
 ⊕第三段‥言語的動機與造成的影響
【有人講話為正義、有人講話謀私利。】
  有些人發言,是為了主持公道、維護正義;有些人說話,則是為了個人的私心與利益。
【有人講話勝金玉、有人講話帶刀刺。】
  有些人說的話,充滿智慧與價值,比金銀珠寶還珍貴;有些人的話語,則充滿鋒芒與惡意,像刀子與尖刺般傷人。
【有人講話顧面子、有人講話無藥醫。】
  有些人說話,懂得留餘地、顧全彼此的尊嚴;有些人說話,則完全不經大腦、白目到無可救藥。
【話若講好結善緣、話若講歹傷情理。】
  話如果說得得體、善良,就能與人,結下好的緣分;話如果說得難聽、惡毒,就會破壞,彼此的情誼與事理。
 
=============================================================
※本文首舖「新聞台。潘文良著作集」。
◎潘文良台語詩偈《人喙兩張皮》。2026.05.18.一 09:00:00
 https://mypaper.pchome.com.tw/avun01/post/1384685996
※佈告於阿文臉書。
 https://www.facebook.com/avun.pan/posts/pfbid02FMWgAJDoWibvFXjo3JEtTj1ivzCtyxntboUoQSw2WNhCvz5fSumSY3CYyk7P9p6al
※佈告於「臺語學院」。
 https://www.facebook.com/groups/978821105480673/posts/27764166343186119/
※佈告於「觀照思惟錄」。
 https://www.facebook.com/groups/220244542125363/posts/1778380126311789/
※佈告於「台語生活社」。
 https://www.facebook.com/groups/1524327644503170/posts/4495669554035616/
※佈告於「臺灣話資料交流所」。
 https://www.facebook.com/groups/434167333333483/posts/26783927844597406/
※佈告於「台灣的俗語和俚語」。
 https://www.facebook.com/groups/877589825674425/posts/26213420484998010/
※內存於:我的網站/01/TG/JD/IX-04.htm
■標籤:好歹 #歡喜 #巴結 #受氣 #毀謗 #家己 #良心 #證據 #道理 #好意 #放屁 #正義 #金玉 #面子 #善緣
 

上一篇:◎五月雪